Wat is een teek

Kop en bijtmechanisme teek

Een teek kan niet springen of vliegen. Teken kruipen of klimmen op mensen en dieren, zogenaamde gastheren. Een duidelijk kenmerk van een teek is dat er geen scheiding tussen kopborststuk en achterlijf bestaat. De kop van de teek is zeer klein en nauwelijks zichtbaar en heeft verschillende monddelen. De zuigsnuit doet denken aan een tong en bestaat uit een met weerhaken getand steekorgaan. Bij het zuigen wordt het achterlijf van de teek steeds groter. Een tekenbeet is in principe pijnloos maar begint na enkele uren wel te jeuken.

Opbouw lichaam teek

Teken zijn kleine, spinachtige zwarte diertjes, niet veel groter dan een speldenkop. Er komen wereldwijd verschillende soorten teken voor. Net als alle spinachtigen hebben teken acht poten, waarmee ze zich onderscheiden van de insecten. Tekenlarven hebben echter tot hun eerste vervelling zes poten, ze zijn hieraan makkelijk te onderscheiden van de nimfen die ook nog in een juveniel stadium verkeren maar al acht poten hebben. De poten van een teek zijn vergeleken met die van andere spinachtigen klein. Op de voorpoten bevindt zich op de laatste geleding het orgaan van Haller, dit is een complexe structuur bestaande uit een putje dat een aantal zintuiglijke haren bevat en bij het lokaliseren van de gastheer wordt gebruikt. Met het orgaan kan de teek veranderingen in temperatuur en vochtigheid waarnemen, evenals stijging van kooldioxide door menselijke of dierlijke ademhaling.  De precieze werking van dit zintuiglijk belangrijke en complexe orgaan is echter niet bekend.

Grootte lichaam bij tekenbeet

Het lichaam van een teek is in normale toestand slechts een paar millimeter groot. Het heeft van boven een ronde tot ovale vorm en is, van opzij gezien, plat. In volgezogen toestand ziet een teek er bijna bolrond uit en kan meer dan een centimeter groot zijn. Dit is mogelijk dankzij de extreem rekbare huid. Hierdoor kan een volwassen vrouwtje tien keer het eigen lichaamsgewicht aan bloed opzuigen. Van de soort Hyalomma asiaticum is beschreven dat de teek 624 maal het eigen gewicht aan bloed kan opnemen.  Vooral de vrouwtjes nemen veel bloed op omdat ze proteïnen nodig hebben voor de ontwikkeling van het grote aantal eitjes, mannelijke teken hebben veel minder voedsel nodig.

Geslachtsorganen teek

De anus, de daaromheen gelegen anale groeve en de plaats en vorm van de geslachtsopening zijn bij een aantal soorten de belangrijkste soort-onderscheidende kenmerken, zodat ze soms bij de determinatie van belang zijn. Bij de harde teken, die ongeveer 80 procent van het aantal soorten uitmaken, bevindt zich op de achterkant en de voorkant van het lichaam een enkelvoudig of samengesteld schild dat niet rekbaar is en daardoor altijd dezelfde vorm heeft.

Waarmee voeden teken zich

Teken voeden zich met het bloed van warmbloedige dieren zoals honden, katten,muizen, egels, herten en mensen. Teken kunnen niet springen of vliegen. Ze wachten daarom in de begroeiing tot een gastheer voorbijkomt. Dan laten ze zich vallen, hechten zich vast aan de huid en het zuigen kan beginnen. Wanneer een teek niet gestoord wordt kan een tekenmaaltijd tot zeven dagen duren.

Levenscyclus teek

levensstadia teek
Teken hebben vier levensstadia: ei, larve, nimf, en adult. De larve, nimf, en adult (mannetje en vrouwtje) zijn de actieve stadia waarbij een teek in staat kan zijn om infecties te verspreiden. Zelfs in het volwassen stadium zijn teken slechts enkele millimeters groot.

Een teek verandert van het ene actieve stadium naar het andere actieve stadium door vervelling, wat inhoud dat de teek het oude skelet afwerpt en een nieuwe ontwikkelt die past bij de nieuwe lichaamsstructuur van de teek. Het vervellen vind plaats direct nadat de teek zich heeft gevoed en duurt meestal een paar dagen. De gehele levenscyclus van een teek duurt gemiddeld 2 jaar, maar kan ook slechts 1 jaar tot wel 3 jaar duren, afhankelijk van de beschikbaarheid van voedsel.

  1. Ei: De levenscyclus van de teek begint met een eitjes leggende vrouwtjesteek, die ze op een hoop of in verschillende groepjes legt.
  2. Larve: De larve die uit het ei komt, heeft zes poten en nog geen geslachtskenmerken; toekomstige mannetjes kunnen niet onderscheiden worden van toekomstige vrouwtjes. Een tekenlarve is kleiner dan een millimeter, maar wordt driemaal zo groot wanneer hij zich voedt. Na een bloedmaaltijd vervelt de tekenlarve tot een tekennimf.
  3. Nimf: De nimf heeft acht poten en nog steeds geen geslachtskenmerken. Een nimf is ongeveer 1 a 1,5 millimeter in afmeting. Na een bloedmaaltijd vervelt de nimf tot een adult.
  4. Adult: Adult is het volwassen stadium. Volwassen mannetjes en vrouwtjes teken hebben acht poten en zijn van elkaar te onderscheiden. Ze zijn ongeveer 3 tot 5 millimeter in afmeting. Alleen het vrouwtje is wel een 1 cm groot nadat ze zich heeft gevoed. De teek voedt voor zo’n 7 dagen, en paart daarna. Het vrouwtje legt daarna eitjes en gaat kort daarna dood.